Cava in 9 feiten. Alles over deze Spaanse bubbels!

Cava is één van mijn favoriete bubbels. Hij is net zoals champagne, crémant en prosecco erg feestelijk, vaak is de wijn van goede kwaliteit en ook nog eens erg betaalbaar. Maar wat is goede cava? Veel mensen kennen wel de aanduiding ‘cava brut’ of de hele bekende ‘cava freixenet’. Maar er is nog veel meer te ontdekken! Ik neem je graag mee in de wereld van deze interessante Spaanse mousserende wijn.

1: Wat is cava?

Voordat we de diepte in duiken, eerst even de basics: Cava is een mousserende wijn die in Spanje wordt geproduceerd. Macabeu in combinatie met Xarel·lo en Parellada zijn de druiven waarmee deze bubbels gemaakt worden. Maar ook Franse druivenrassen zoals Chardonnay mogen worden gebruikt.

2: Cava betekenis

De betekenis van ‘cava’ in het Catalaans is ‘kelder’. De achtergrond daarvan kan je terugvinden in de geschiedenis. Cava bestaat sinds het jaar 1872. In die periode werd in de Penedes-regio de wijnoogst vernietigd door een plaag. Voor een wijnboeren was dit een enorme ramp.

Een inventieve wijnmaker, Josep Raventòs, wist deze dramatische situatie om te buigen in een prachtig succesverhaal. Hij nam een voorbeeld aan de mousserende wijn uit de Franse champagnestreek (je weet wel, die plek waar ze hun mousserende wijn in kelders bewaren!) en plantte witte druivenrassen aan, waarmee hij champagne probeerde na te volgen.

Doordat er in die periode een handelsoorlog plaatsvond tussen Spanje en Frankrijk werden er enorme importtarieven gerekend op champagne. De oplossing? De mousserende wijn van Josep Raventòs. Zijn stap bleek een schot in de roos en al snel volgden andere wijnboeren in de regio.

Cava Codorniu

3: Cava wordt gemaakt zoals champagne

Net als bijvoorbeeld bij champagne, cap classique en crémant zorgt een tweede gisting voor koolzuur in de wijn. Deze gisting vindt plaats in de fles en dus niet in tanks, wat je vaak bij wat goedkopere mousserende wijnen ziet. De manier waarop cava wordt gemaakt lijkt sowieso erg op de manier waarop champagne wordt gemaakt.

De methode die wordt gehanteerd heet wel anders: método tradicional. Dat komt vooral doordat alles wat met champagne te maken heeft heel erg beschermd wordt door allerlei regelgeving. De cavaproducenten mogen hun proces dus absoluut geen méthode champenoise noemen. Maar het productieproces is dus wel gelijk aan de traditionele methode, ofwel méthode traditionelle.

4: Het beste cava glas

Dit is iets waar veel over wordt gediscussieerd en er zal vast geen antwoord zijn waarmee iedereen tevreden is. Mijn mening is dat je het wijnglas uitkiest waarin je wijn zo goed mogelijk tot zijn recht komt. Je gaat toch niet voor niets op zoek naar de mooiste wijn? En het maakt echt uit in welk glas je je wijn presenteert.

Een dun, kristallen glas zorgt ervoor dat je de wijn goed kan beoordelen. En bij mousserende wijn kan je ook de bubbels in zo’n glas goed zien. Niet onbelangrijk voor het feestelijke effect. Een coupe, waar mousserende wijn vroeger vaak uit werd gedronken, ziet er chique uit maar zorgt er ook voor dat het koolzuur gemakkelijk vervliegt, waardoor je minder lang van je bubbels kan genieten. En nog belangrijker: de geur van de wijn ontsnapt snel. Zonde!

Vaak krijg je cava uitgeschonken in een smal glas zoals een flûte of het iets bredere champagneglas. Op zich kan dat prima. Smaakafwijkingen in de wijn proef je in zo’n smal glas minder en het koolzuur blijft goed bewaard. Als je een heel bijzondere cava drinkt is het eigenlijk zonde. Nadeel van de flûte is namelijk dat de complexiteit van de mousserende wijn niet goed tot zijn recht komt. Je kan ook niet zo goed ruiken als bij glazen met een wat grotere opening. Het beste glas voor een kwalitatief goede cava is daarom wat mij betreft een wijnglas voor witte wijn.

5: Cava komt uit de regio Penedès

De term cava DO (denominacion de origen) wordt gebruikt als classificatie voor cava. Om deze aanduiding te krijgen moet je als producent aan een reeks regels voldoen. Anders dan bij champagne, dat alleen in de Champagne regio gemaakt mag worden, is de productie van cava niet aan een specifieke streek in Spanje gebonden. Het is wel zo dat de meeste producten te vinden zijn in aangewezen gebieden in de regio Penedès (rond de 95% van de productie), bij Barcelona en bij de rivier de Ebro in de Rioja regio.

Cava kurk pere ventura
Op de kurk van cava staat altijd een ster met 4 punten

6: Is cava zoet? Nee, lang niet altijd!

Cava wordt ondergebracht in een van de volgende categorieën, afhankelijk van de hoeveelheid toegevoegde suiker:

  • Brut nature: Geen suiker toegevoegd. (Dus écht heel droog)
  • Extra brut: Maximaal 6 gram suiker per liter toegevoegd. (IETS minder droog dan brut nature, maar nog steeds heel erg droog)
  • Brut: Maximaal 15 gram suiker per liter toegevoegd. (Suiker is toegevoegd om de balans met zuur te bereiken) Dit is duidelijk de meest populaire categorie: ongeveer 50% van alle cava is brut.
  • Extra seco: Tussen de 12 en 20 gram suiker per liter toegevoegd. (Balans gaat langzaam richting fruitig karakter)
  • Seco: Tussen de 17 en 25 gram suiker per liter toegevoegd. (Nog een klein stapje richting fruitig karakter, maar meestal nog niet te nadrukkelijk)
  • Semiseco: Tussen de 35 en 50 gram suiker per liter toegevoegd. (Hier merk je duidelijk meer zoetheid)
  • Dulce: Meer dan 50 gram suiker per liter toegevoegd. (Zoet! Te gebruiken als dessertwijn)
Cava Freixenet wijnvaten
Wijnvaten bij cavaproducent Freixenet

7: Cava heeft vaak een mooie prijs/kwaliteit verhouding

Smaken kunnen natuurlijk verschillen maar ik vind dat, als je een mooie fles uitzoekt, de prijs/kwaliteit verhouding van cava erg gunstig is. Na het halen van mijn WSET-2 certificaat dronk ik bijvoorbeeld een Pere Ventura gran reserva. Lekker!

Om de kwaliteit van cava te kunnen beoordelen kan je kijken naar de categorie die op de fles te vinden is. De benamingen lees je hieronder en zeggen iets over de periode waarin de flessen hebben gerijpt. De categorieën die je kan vinden zijn deze:

  • Joven -> Minstens 9 maanden op fles gerijpt. Dit is de meest verkochte variant. Ongeveer 90% van de verkochte cava is joven.
  • Reserva -> Minstens 15 maanden op fles gerijpt
  • Gran reserva -> Minstens 30 maanden op fles gerijpt
  • de Paraje Calificado -> Hierover vertel ik hieronder meer!

Voor de gran reserva geldt verder nog dat deze alleen mag worden gemaakt als weinig suiker is toegevoegd, dat zijn de brut nature, extra brut en brut. De gran reserva maakt nog geen 2% uit van het totaal aantal geproduceerde cava’s.

8: Cava gaat richting de top!

De Spanjaarden doen er alles aan om ervoor te zorgen dat cava een ‘premium’ imago krijgt. Daarom is er een nieuwe classificatie in het leven geroepen: “Cava de Paraje Calificado” (CPC). Deze variant is geproduceerd uit druiven die uitsluitend van één wijngaard komen. Deze eisen zijn nóg strenger dan aan die aan de gran reserva worden gesteld: zo moet hij minstens 36 maanden rijpen. Ook moet de wijn minstens 10 jaar oud zijn. Het mooie van deze categorie is ook dat je deze cava niet alleen kan uitzoeken op het merk, maar op de specifieke plek waar de druiven zijn geoogst. Dat geeft de producent de mogelijkheid zich te onderscheiden. Ongeveer zoals de Fransen dat doen met het ‘chateau’ principe.

9: Meer diepgang door gisting op de fles

Zelf ben ik echt gek op de gist-brood-brioche-achtige smaak in mousserende wijn. Deze smaak kan je alleen krijgen als de wijn contact heeft gehad met de gistcellen die achterblijven na het gistingsproces. Zodra deze gistcellen tijdens het rijpen op de fles uiteenvallen geven ze hun kenmerkende smaak af.

Als je een een fles van deze bubbels koopt weet je zeker dat deze minstens 9 maanden (joven) op de fles heeft gerijpt. De kans is dus groot dat je iets van dit gistcontact terug kan proeven. En hoe langer de wijn in de fles heeft gerijpt, hoe meer contact met het gist en dus hoe meer van die heerlijke briochesmaak. Wat ook helpt is dat de fruitige smaken verminderen in de loop van de tijd. In tegenstelling tot bijvoorbeeld prosecco, die geen gistcontact en rijping heeft, heeft cava wat mij betreft dus wat meer diepgang in de smaak.

Een ander voordeel van rijping in de fles is dat gedurende het rijpen een mooiere mousse (bubbel) wordt gevormd. Voor mij voegt een levendige bubbel in de mousserende wijn echt iets toe aan de beleving. Bij prosecco tref je dat in mijn ervaring toch minder aan dan bij cava.

“Tip: Ik schreef een artikel over de traditionele methode voor het maken van mousserende wijnen”

Als wijnliefhebber wil je vast geen update missen. Zorg daarom dat je wijnblog Wijntjes met Esther ook via FacebookTwitter en/of Instagram volgt! En heb je vrienden/collega’s/bekenden waarvoor dit artikel ook interessant kan zijn? Vergeet het dan niet te delen via social media!